کابل ابزار دقیق چیست؟ انواع شیلددار، زوجی، آرموردار و راهنمای خرید

کابل ابزار دقیق یا Instrumentation Cable یکی از مهم‌ترین کابل‌های مورد استفاده در سیستم‌های اندازه‌گیری، کنترل و اتوماسیون صنعتی است. این کابل‌ها برای انتقال سیگنال‌های حساس بین تجهیزاتی مانند ترانسمیتر، سنسور، PLC، DCS و تجهیزات کنترلی استفاده می‌شوند و به همین دلیل طراحی آنها با کابل‌های قدرت و حتی بسیاری از کابل‌های کنترل تفاوت دارد.

در پروژه‌های نفت، گاز، پتروشیمی، پالایشگاه، نیروگاه، فولاد، سیمان و خطوط تولید، انتخاب صحیح کابل ابزار دقیق می‌تواند تأثیر مستقیمی بر دقت سیگنال، کاهش نویز و عملکرد پایدار سیستم کنترل داشته باشد.

برای مشاهده سایر محصولات مرتبط می‌توانید وارد دسته سیم و کابل پایا نیرو شوید.

همچنین برای مقایسه با کابل‌های فرمان، دسته کابل کنترل پایا نیرو را مشاهده کنید.

کابل ابزار دقیق چیست؟

کابل ابزار دقیق کابلی است که برای انتقال سیگنال‌های اندازه‌گیری و کنترلی با سطح توان پایین در سیستم‌های صنعتی طراحی می‌شود.

این سیگنال‌ها می‌توانند شامل مواردی مانند:

• 4-20 mA
• 0-10 V
• سیگنال سنسورها
• ترانسمیترهای فشار
• ترانسمیترهای دما
• ترانسمیترهای سطح
• فلومترها
• تجهیزات مانیتورینگ
• سیستم‌های PLC و DCS

باشند.

به دلیل حساسیت این سیگنال‌ها به نویز، کابل ابزار دقیق معمولاً دارای ساختار زوجی یا سه‌تایی، تابیده‌شده و در بسیاری از مدل‌ها شیلددار است.

تفاوت کابل ابزار دقیق و کابل کنترل

کابل ابزار دقیق و کابل کنترل کاربرد نزدیکی دارند، اما یکسان نیستند.

ویژگی	کابل ابزار دقیق	کابل کنترل
کاربرد اصلی	انتقال سیگنال اندازه‌گیری	انتقال فرمان
ساختار رایج	Pair یا Triad	چندرشته
حساسیت به نویز	بسیار بالا	متوسط تا بالا
شیلد	بسیار رایج	بسته به پروژه
کاربرد	سنسور، ترانسمیتر، DCS	کنتاکتور، PLC، فرمان
سطح سیگنال	معمولاً پایین	بسته به مدار
کنترل تداخل	اهمیت زیاد	اهمیت متغیر

اگر موضوع شما بیشتر فرمان موتور، کنتاکتور یا PLC است، مطالعه مقاله کابل کنترل چیست؟ نیز مفید خواهد بود.

کابل ابزار دقیق زوجی چیست؟

در بسیاری از کابل‌های Instrumentation، هادی‌ها به‌صورت زوج یا Pair کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

برای مثال:

1 Pair × 1.5 mm²

به معنی یک زوج شامل دو هادی با سطح مقطع 1.5 میلی‌متر مربع است.

نمونه‌های متداول دیگر:

• 2 Pair
• 4 Pair
• 6 Pair
• 8 Pair
• 10 Pair
• 12 Pair
• 20 Pair

هستند.

تعداد زوج موردنیاز براساس تعداد سیگنال‌ها و طراحی سیستم مشخص می‌شود.

کابل Triad چیست؟

در برخی سیستم‌ها به جای دو هادی، سه هادی مرتبط با یکدیگر موردنیاز است.

در این حالت از ساختار Triad استفاده می‌شود.

هر Triad شامل سه هادی است که به‌صورت گروهی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

این نوع ساختار در برخی سیستم‌های ابزار دقیق و اندازه‌گیری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

چرا هادی‌های کابل ابزار دقیق به هم تابیده می‌شوند؟

تابیدن دو هادی یک زوج به یکدیگر یا Twisting یکی از روش‌های مهم کاهش تأثیر میدان‌های الکترومغناطیسی خارجی است.

این ساختار به کاهش:

• نویز
• تداخل الکترومغناطیسی
• Cross Talk
• خطای سیگنال

کمک می‌کند.

به همین دلیل ساختار کابل ابزار دقیق با یک کابل چندرشته ساده متفاوت است.

کابل ابزار دقیق شیلددار

یکی از رایج‌ترین انواع این محصولات، کابل ابزار دقیق شیلددار است.

شیلد می‌تواند از جنس:

• فویل آلومینیومی
• نوار آلومینیوم/پلی‌استر
• بافت مسی
• ترکیب چند لایه

باشد.

وظیفه شیلد کاهش اثر نویزهای خارجی و محافظت از سیگنال‌های حساس است.

شیلد کلی و شیلد زوجی چه تفاوتی دارند؟

در کابل Instrumentation ممکن است دو نوع شیلد وجود داشته باشد.

شیلد کلی یا Overall Shield

یک شیلد کل مجموعه هادی‌ها را احاطه می‌کند.

این نوع ساختار در دیتاشیت‌ها ممکن است با عباراتی مانند:

OS – Overall Screen

مشخص شود.

شیلد انفرادی زوج‌ها

در این ساختار هر Pair یا Triad دارای شیلد جداگانه است.

این نوع طراحی باعث کاهش تداخل میان مدارهای مختلف داخل یک کابل می‌شود.

در دیتاشیت‌ها ممکن است با عبارات مربوط به Individual Screen روبه‌رو شوید.

کابل ابزار دقیق Individual & Overall Shield

در برخی پروژه‌های حساس، هر زوج به‌صورت جداگانه شیلد شده و سپس کل مجموعه نیز یک شیلد کلی دارد.

این نوع کابل در محیط‌هایی که:

• نویز زیاد است
• تعداد زیادی سیگنال در یک کابل وجود دارد
• سیگنال‌ها حساس هستند

می‌تواند موردنیاز باشد.

ساختار دقیق باید براساس مشخصات پروژه انتخاب شود.

Drain Wire چیست؟

در کابل‌های شیلددار ممکن است یک سیم تخلیه یا Drain Wire در تماس با شیلد قرار داشته باشد.

Drain Wire برای ایجاد اتصال الکتریکی راحت‌تر با شیلد و سیستم زمین استفاده می‌شود.

جنس و سطح مقطع آن به طراحی کابل بستگی دارد.

نحوه اتصال شیلد کابل ابزار دقیق

نحوه اتصال شیلد باید براساس طراحی سیستم کنترل و استاندارد پروژه مشخص شود.

در برخی سیستم‌های سیگنال آنالوگ، اتصال شیلد تنها در یک سمت برای کاهش Ground Loop استفاده می‌شود، اما این موضوع یک قانون مطلق برای همه سیستم‌ها نیست.

نوع سیگنال، فرکانس، تجهیزات و روش زمین‌کردن باید توسط طراح سیستم مشخص شود.

کابل ابزار دقیق افشان یا مفتولی؟

هادی کابل Instrumentation می‌تواند:

• Solid
• Stranded
• Flexible

باشد.

در پروژه‌های ثابت صنعتی معمولاً هادی‌های رشته‌ای رایج هستند.

در مسیرهایی که نیاز به انعطاف بیشتر وجود دارد، هادی افشان می‌تواند مناسب‌تر باشد.

انتخاب باید براساس دیتاشیت و شرایط نصب انجام شود.

هادی کابل ابزار دقیق

هادی این کابل‌ها معمولاً از مس ساخته می‌شود.

در برخی مدل‌ها هادی می‌تواند:

• مس آنیل‌شده
• مس قلع‌اندود

باشد.

هادی مسی قلع‌اندود در برخی محیط‌های صنعتی و شرایط خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مشخصات هادی باید از روی دیتاشیت همان محصول بررسی شود.

سایز کابل ابزار دقیق

سطح مقطع‌های مختلفی برای کابل Instrumentation وجود دارد.

سایزهای رایج بازار می‌توانند شامل:

• 0.5 mm²
• 0.75 mm²
• 1 mm²
• 1.5 mm²
• 2.5 mm²

باشند.

انتخاب سطح مقطع به:

• طول مسیر
• مقاومت حلقه
• نوع سیگنال
• مشخصات تجهیزات
• استاندارد پروژه

وابسته است.

مثال نام‌گذاری کابل ابزار دقیق

اگر در درخواست نوشته شده باشد:

4 Pair × 1.5 mm²

یعنی کابل دارای:

4 زوج

است که هر هادی دارای سطح مقطع:

1.5 میلی‌متر مربع

است.

اگر نوشته شود:

4 Pair × 1.5 mm² Individual & Overall Shield

یعنی هر زوج دارای شیلد مجزا و کل کابل نیز دارای شیلد کلی است.

کابل ابزار دقیق PVC

PVC یکی از مواد متداول در عایق یا روکش کابل‌های ابزار دقیق است.

کابل‌های PVC در بسیاری از کاربردهای عمومی صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اما برای محیط‌های خاص باید شرایطی مانند:

• دما
• روغن
• مواد شیمیایی
• UV
• حریق

بررسی شوند.

کابل ابزار دقیق XLPE

در برخی کابل‌های صنعتی از XLPE به‌عنوان عایق استفاده می‌شود.

XLPE نسبت به PVC خواص حرارتی و الکتریکی متفاوتی دارد و در برخی پروژه‌های صنعتی موردنیاز است.

نوع عایق باید مطابق Specification پروژه انتخاب شود.

کابل ابزار دقیق LSZH

در محیط‌هایی که کاهش دود و گازهای هالوژنی اهمیت دارد، ممکن است کابل با روکش یا مواد LSZH موردنیاز باشد.

این پروژه‌ها می‌توانند شامل:

• تونل
• مترو
• ساختمان‌های عمومی
• بیمارستان
• مراکز حساس
• نیروگاه

باشند.

صرف درج عبارت LSZH کافی نیست و استاندارد و دیتاشیت محصول باید بررسی شوند.

کابل ابزار دقیق زره‌دار

در مسیرهایی که کابل در معرض آسیب مکانیکی قرار دارد، ممکن است کابل Instrumentation زره‌دار استفاده شود.

زره می‌تواند حفاظت بیشتری در برابر:

• ضربه
• فشار
• آسیب مکانیکی
• شرایط صنعتی سخت

ایجاد کند.

برای مشاهده محصولات مرتبط می‌توانید دسته کابل زره‌دار پایا نیرو را بررسی کنید.

کابل ابزار دقیق برای دفن در زمین

همه کابل‌های Instrumentation برای دفن مستقیم مناسب نیستند.

اگر کابل در:

• زمین
• کانال
• محیط مرطوب
• فضای صنعتی باز

نصب شود، باید مشخصات روکش، آب‌بندی، زره و روش نصب بررسی شوند.

برای مشاهده محصولات مرتبط با نصب زمینی می‌توانید وارد دسته کابل زمینی پایا نیرو شوید.

کابل ابزار دقیق در نفت و گاز

یکی از مهم‌ترین بازارهای مصرف کابل Instrumentation، صنایع نفت و گاز است.

این کابل‌ها در ارتباط میان:

• Transmitter
• Junction Box
• Marshaling Cabinet
• PLC
• DCS

استفاده می‌شوند.

در چنین پروژه‌هایی معمولاً مشخصات فنی بسیار دقیقی برای کابل تعیین می‌شود.

کابل ابزار دقیق در پتروشیمی

در پتروشیمی حجم بسیار زیادی از اطلاعات فرآیندی باید بین تجهیزات Field و اتاق کنترل منتقل شود.

سیگنال‌هایی مانند:

• فشار
• دما
• سطح
• دبی

از طریق سیستم ابزار دقیق به DCS منتقل می‌شوند.

کابل مناسب باید از نظر شیلد، روکش، زره و استاندارد با محیط نصب مطابقت داشته باشد.

کابل ابزار دقیق در نیروگاه

در نیروگاه‌ها نیز این کابل‌ها برای انتقال سیگنال تجهیزات اندازه‌گیری و سیستم‌های کنترلی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

وجود تجهیزات قدرت و موتورهای بزرگ باعث می‌شود کنترل نویز اهمیت زیادی داشته باشد.

کابل ابزار دقیق برای سنسور

کابل مورد استفاده برای سنسور به نوع سیگنال بستگی دارد.

برخی سنسورها خروجی:

• 4-20 mA
• 0-10 V
• Pulse
• Digital

دارند.

برای هر نوع سیگنال باید کابل مناسب انتخاب شود.

کابل ترموکوپل با کابل ابزار دقیق یکی است؟

خیر، الزاماً.

ترموکوپل‌ها معمولاً به کابل‌های Extension یا Compensating Cable مخصوص نوع ترموکوپل نیاز دارند.

بنابراین نباید هر کابل Instrumentation معمولی را به جای کابل ترموکوپل استفاده کرد.

کابل RTD

برای سنسورهای RTD نیز تعداد هادی و نوع کابل به روش اتصال بستگی دارد.

RTD می‌تواند:

• 2 Wire
• 3 Wire
• 4 Wire

باشد.

در انتخاب کابل باید نوع RTD و طراحی سیستم اندازه‌گیری مشخص شود.

استاندارد کابل ابزار دقیق

کابل ابزار دقیق ممکن است براساس استانداردهای مختلف پروژه تولید شود.

یکی از مشخصات شناخته‌شده در صنعت، BS 5308 برای برخی کابل‌های Instrumentation و Process Control است.

همچنین بسته به ساختار کابل، استانداردهای دیگری نیز اهمیت دارند.

برای مثال:

• IEC 60228 برای مشخصات هادی
• IEC 60332 برای آزمون انتشار شعله
• IEC 60754 برای گازهای هالوژنی
• IEC 61034 برای دود

ممکن است در Specification پروژه دیده شوند.

برای آشنایی بیشتر می‌توانید مقاله استاندارد سیم و کابل چیست؟ را مطالعه کنید.

تفاوت BS 5308 Part 1 و Part 2

در بازار کابل ابزار دقیق ممکن است به BS 5308 اشاره شود.

ساختارها و مواد مورد استفاده بر اساس بخش و نوع طراحی متفاوت هستند و نباید تنها با عبارت «BS 5308» سفارش ثبت شود.

بهتر است مشخصات کامل کابل شامل:

• تعداد زوج
• سطح مقطع
• نوع عایق
• نوع شیلد
• زره
• روکش

نیز در RFQ درج شود.

چگونه کابل ابزار دقیق مناسب انتخاب کنیم؟

برای انتخاب صحیح باید حداقل موارد زیر مشخص شوند:

1. تعداد Pair یا Triad
2. سطح مقطع
3. نوع هادی
4. نوع عایق
5. شیلد کلی یا انفرادی
6. Drain Wire
7. زره‌دار یا بدون زره
8. نوع روکش
9. شرایط محیطی
10. استاندارد پروژه
11. متراژ

در پروژه‌های نفت، گاز و پتروشیمی بهتر است مشخصات از Cable Schedule یا Datasheet استخراج شوند.

نمونه درخواست خرید صحیح

به جای درخواست:

کابل ابزار دقیق قیمت بدهید

بهتر است درخواست به این شکل ارسال شود:

Instrumentation Cable – 4 Pair × 1.5 mm² – Cu/XLPE – Individual & Overall Shield – SWA – PVC – 1000 m

یا:

کابل ابزار دقیق 8 زوج 1.5 شیلددار – بدون زره – 2000 متر

این روش باعث می‌شود استعلام دقیق‌تر باشد.

اشتباهات رایج هنگام خرید کابل ابزار دقیق

از مهم‌ترین اشتباهات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اعلام فقط تعداد زوج
• عدم تعیین سطح مقطع
• مشخص نکردن شیلد
• اشتباه گرفتن کابل کنترل و Instrumentation
• استفاده از کابل معمولی به جای کابل ترموکوپل
• عدم تعیین زره
• عدم بررسی شرایط حریق
• عدم بررسی طول مسیر
• خرید صرفاً براساس قیمت
• بی‌توجهی به استاندارد پروژه

قیمت کابل ابزار دقیق

قیمت کابل ابزار دقیق تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد.

مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• قیمت مس
• تعداد Pair یا Triad
• سطح مقطع
• نوع هادی
• نوع شیلد
• Individual Shield
• Overall Shield
• زره
• عایق
• روکش
• استاندارد
• متراژ

به همین دلیل قیمت کابل‌های Instrumentation با مشخصات مختلف می‌تواند اختلاف قابل توجهی داشته باشد.

قیمت کابل ابزار دقیق شیلددار

هرچه ساختار شیلد پیچیده‌تر باشد، مقدار مواد مصرفی و هزینه تولید نیز افزایش پیدا می‌کند.

برای مثال کابل دارای:

Individual + Overall Shield

معمولاً ساختار پیچیده‌تری نسبت به کابل دارای یک Overall Shield ساده دارد.

برای مقایسه قیمت باید مشخصات فنی دو کابل دقیقاً مشابه باشند.

خرید کابل ابزار دقیق از پایا نیرو

برای استعلام انواع کابل ابزار دقیق می‌توانید مشخصات یا BOQ پروژه را ارسال کنید تا امکان تأمین از برندهای موجود بررسی شود.

برای مشاهده سایر محصولات مرتبط وارد:

دسته سیم و کابل پایا نیرو

شوید.

همچنین در پروژه‌هایی که کابل فرمان نیز نیاز دارند:

دسته کابل کنترل پایا نیرو

قابل مشاهده است.

برای کابل‌های دارای حفاظت مکانیکی:

دسته کابل زره‌دار

و برای کابل‌های زمینی:

دسته کابل زمینی

در دسترس هستند.

استعلام قیمت کابل Instrumentation

برای پاسخ سریع‌تر درخواست را به این شکل ارسال کنید:

تعداد زوج + سطح مقطع + نوع شیلد + زره + عایق + روکش + استاندارد + متراژ + محل تحویل

مثال:

Instrumentation Cable 12 Pair × 1.5 mm² – Individual & Overall Shield – Armoured – 3000 m

استعلام قیمت و دریافت پیش‌فاکتور

واتساپ پایا نیرو – 09001258175

ارتباط در بله – @payatransfo

سوالات متداول درباره کابل ابزار دقیق

کابل ابزار دقیق چیست؟

کابلی مخصوص انتقال سیگنال‌های اندازه‌گیری و کنترلی در سیستم‌های صنعتی است.

کابل ابزار دقیق با کابل کنترل چه تفاوتی دارد؟

Instrumentation Cable بیشتر برای سیگنال‌های حساس اندازه‌گیری استفاده می‌شود، در حالی که کابل کنترل بیشتر برای انتقال فرمان کاربرد دارد.

کابل ابزار دقیق Pair چیست؟

به کابلی گفته می‌شود که هادی‌های آن به‌صورت زوج‌های تابیده‌شده در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

کابل Triad چیست؟

ساختاری شامل گروه‌های سه‌تایی هادی است که در برخی سیستم‌های Instrumentation استفاده می‌شود.

شیلد کابل ابزار دقیق چه کاری انجام می‌دهد؟

به کاهش تأثیر نویز الکترومغناطیسی روی سیگنال‌های حساس کمک می‌کند.

Individual Shield چیست؟

شیلد جداگانه برای هر Pair یا Triad است.

Overall Shield چیست؟

شیلدی است که کل مجموعه زوج‌ها یا رشته‌ها را پوشش می‌دهد.

کابل ابزار دقیق زره‌دار چه کاربردی دارد؟

در مسیرهایی که کابل در معرض آسیب مکانیکی قرار دارد، استفاده از زره می‌تواند موردنیاز باشد.

آیا کابل ابزار دقیق را می‌توان زیر زمین نصب کرد؟

فقط در صورتی که ساختار کابل برای شرایط نصب موردنظر طراحی شده باشد.

کابل Instrumentation چه سایزی دارد؟

سطح مقطع‌هایی مانند 0.5، 0.75، 1، 1.5 و 2.5 میلی‌متر مربع متداول هستند، اما سایز نهایی به پروژه بستگی دارد.

آیا کابل ابزار دقیق برای ترموکوپل مناسب است؟

کابل ترموکوپل باید براساس نوع سنسور انتخاب شود و معمولاً از کابل Extension یا Compensating مخصوص استفاده می‌شود.

قیمت کابل ابزار دقیق چقدر است؟

قیمت به تعداد زوج، سایز، شیلد، زره، عایق، روکش، برند و متراژ بستگی دارد.

جمع‌بندی

کابل ابزار دقیق یکی از مهم‌ترین اجزای سیستم‌های کنترل و اندازه‌گیری صنعتی است و وظیفه آن انتقال دقیق سیگنال میان تجهیزات Field و سیستم کنترل است.

در انتخاب این کابل نباید فقط تعداد زوج یا قیمت ملاک قرار گیرد. نوع Pair یا Triad، سطح مقطع، شیلد، Drain Wire، زره، عایق، روکش، استاندارد و شرایط نصب همگی باید بررسی شوند.

برای مشاهده محصولات و استعلام انواع سیم و کابل:

مشاهده سیم و کابل در پایا نیرو

استعلام قیمت و دریافت پیش‌فاکتور:
واتساپ پایا نیرو – 09001258175
بله پایا نیرو – @payatransfo