کابل کنترل چیست؟ انواع کابل کنترل شیلددار و بدون شیلد، سایزبندی و راهنمای خرید

کابل کنترل یا کابل فرمان یکی از پرکاربردترین کابل‌ها در تابلوهای برق، سیستم‌های اتوماسیون، ماشین‌آلات صنعتی و خطوط تولید است. وظیفه اصلی این کابل انتقال فرمان، سیگنال و اطلاعات کنترلی بین تجهیزات مختلف است و برخلاف کابل قدرت، معمولاً برای تأمین توان اصلی مصرف‌کننده استفاده نمی‌شود.

کابل‌های کنترل در انواع افشان، مفتولی، شیلددار، بدون شیلد و در برخی کاربردها زره‌دار تولید می‌شوند و تعداد رشته و سطح مقطع آنها با توجه به نوع پروژه متفاوت است. برای مشاهده محصولات موجود می‌توانید وارد دسته کابل کنترل پایا نیرو شوید.

همچنین برای مشاهده سایر گروه‌های کابل، دسته سیم و کابل پایا نیرو در دسترس است.

کابل کنترل چیست؟

کابل کنترل کابلی چندرشته است که برای انتقال فرمان و سیگنال بین اجزای مختلف یک سیستم الکتریکی یا اتوماسیون استفاده می‌شود.

به‌عنوان مثال در یک خط تولید، PLC ممکن است فرمان روشن یا خاموش شدن یک موتور، کنتاکتور یا شیر برقی را صادر کند. این فرمان می‌تواند توسط کابل کنترل از تابلو به تجهیز موردنظر منتقل شود.

کابل‌های کنترل در صنایع مختلف برای ارتباط میان تجهیزاتی مانند PLC، رله، کنتاکتور، سنسور، کلیدهای کنترلی، شیرهای برقی و تابلوهای مختلف استفاده می‌شوند.

تفاوت کابل کنترل و کابل قدرت

مهم‌ترین تفاوت این دو کابل در نوع کاربرد آنهاست.

ویژگی	کابل کنترل	کابل قدرت
کاربرد اصلی	انتقال فرمان و سیگنال	انتقال انرژی الکتریکی
تعداد رشته	معمولاً بیشتر	معمولاً کمتر
سطح مقطع	اغلب کوچک‌تر	معمولاً بزرگ‌تر
شیلد	در بسیاری از مدل‌ها وجود دارد	بسته به ساختار کابل
کاربرد متداول	PLC، تابلو و اتوماسیون	موتور، تابلو اصلی و مصرف‌کننده
جریان عبوری	معمولاً کمتر	معمولاً بیشتر

البته مرز میان این کاربردها همیشه با یک تعریف ساده مشخص نمی‌شود و مشخصات فنی هر کابل باید از روی دیتاشیت همان محصول بررسی شود.

تفاوت کابل کنترل و کابل ابزار دقیق

کابل کنترل و کابل ابزار دقیق کاربردهای نزدیک اما یکسانی ندارند.

کابل کنترل بیشتر برای انتقال فرمان‌های کنترلی استفاده می‌شود، در حالی که کابل ابزار دقیق برای انتقال سیگنال‌های اندازه‌گیری و اطلاعات حساس در سیستم‌های Instrumentation طراحی می‌شود.

در کابل ابزار دقیق، کنترل نویز، نوع شیلد، آرایش زوج‌ها و کیفیت انتقال سیگنال اهمیت بسیار زیادی دارد. به همین دلیل در پروژه‌های نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاه و صنایع فرآیندی ممکن است کابل کنترل و ابزار دقیق به‌صورت هم‌زمان استفاده شوند.

کابل کنترل شیلددار چیست؟

کابل کنترل شیلددار دارای یک لایه محافظ رسانا در اطراف رشته‌هاست که می‌تواند اثر نویزهای الکترومغناطیسی محیط را کاهش دهد.

این شیلد بسته به ساختمان کابل می‌تواند به شکل فویل آلومینیومی، بافت مسی یا ترکیبی از فویل و سیم تخلیه ساخته شود.

در محیط‌هایی که کابل کنترل در مجاورت موتورهای بزرگ، اینورتر، کابل‌های قدرت، تجهیزات Switching یا منابع ایجاد نویز قرار دارد، استفاده از کابل شیلددار می‌تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.

برای بررسی محصولات موجود به دسته کابل کنترل پایا نیرو مراجعه کنید.

کابل کنترل بدون شیلد

در محیط‌هایی که میزان نویز الکترومغناطیسی پایین است، ممکن است کابل کنترل بدون شیلد انتخاب مناسبی باشد.

این کابل‌ها معمولاً ساختمان ساده‌تر، وزن کمتر و قیمت اقتصادی‌تری نسبت به نمونه‌های شیلددار دارند.

با این حال انتخاب کابل بدون شیلد نباید صرفاً برای کاهش قیمت انجام شود. شرایط مسیر نصب و حساسیت سیگنال باید قبل از خرید بررسی شوند.

کابل کنترل افشان

کابل کنترل افشان دارای هادی انعطاف‌پذیر است و از تعداد زیادی رشته نازک مسی تشکیل می‌شود.

این ساختار باعث می‌شود کابل در مسیرهایی که خم‌کاری بیشتری دارند یا فضای نصب محدود است، انعطاف مناسب‌تری داشته باشد.

کابل کنترل افشان در تابلوهای برق، ماشین‌آلات، سیستم‌های اتوماسیون و خطوط تولید کاربرد زیادی دارد.

کابل کنترل مفتولی

کابل کنترل مفتولی یا کم‌انعطاف بیشتر در مسیرهای ثابت استفاده می‌شود.

در مقایسه با مدل افشان، انعطاف‌پذیری کمتری دارد و انتخاب آن باید با توجه به روش نصب، شعاع خمش و نوع ترمینال انجام شود.

هیچ‌کدام از انواع افشان یا مفتولی به‌طور مطلق بهتر نیستند؛ انتخاب نهایی به شرایط پروژه بستگی دارد.

ساختمان کابل کنترل

ساختمان کابل کنترل بسته به برند و مدل متفاوت است، اما معمولاً از هادی، عایق رشته‌ها، رشته‌های شماره‌گذاری یا رنگ‌بندی‌شده و روکش خارجی تشکیل می‌شود.

در مدل‌های شیلددار، یک لایه شیلد نیز به ساختار اضافه می‌شود و در برخی پروژه‌ها ممکن است کابل دارای زره یا روکش ویژه باشد.

اگر مسیر کابل در معرض تنش مکانیکی قرار دارد، می‌توانید دسته کابل زره‌دار پایا نیرو را نیز بررسی کنید.

تعداد رشته کابل کنترل

کابل کنترل در تعداد رشته‌های مختلف تولید می‌شود و از مدل‌های چندرشته کم‌تعداد تا کابل‌های دارای چند ده رشته در بازار موجود است.

تعداد رشته باید براساس تعداد سیگنال‌ها، ورودی‌ها و خروجی‌های سیستم و مقدار رزرو موردنیاز پروژه مشخص شود.

برای مثال عبارت:

12×1.5 mm²

به معنی کابلی با 12 رشته است که سطح مقطع هر رشته 1.5 میلی‌متر مربع است.

اگر عبارت Shielded نیز در مشخصات درج شود، کابل دارای شیلد خواهد بود.

سایزهای رایج کابل کنترل

سطح مقطع کابل کنترل معمولاً کمتر از کابل‌های قدرت است.

سایزهای 0.5، 0.75، 1، 1.5 و 2.5 میلی‌متر مربع در بسیاری از پروژه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما تولیدکنندگان می‌توانند سطوح مقطع دیگری نیز عرضه کنند.

انتخاب سایز باید بر اساس طول مسیر، جریان مدار فرمان، افت ولتاژ و مشخصات تجهیزات انجام شود.

کاربرد کابل کنترل در تابلو برق

تابلو برق یکی از مهم‌ترین محل‌های استفاده کابل فرمان است.

کابل کنترل می‌تواند ارتباط بین PLC، رله، کنتاکتور، کلید، سنسور، موتور و سایر بخش‌های سیستم را برقرار کند.

در پروژه‌های صنعتی بزرگ، معمولاً Cable Schedule تهیه می‌شود و در آن تعداد رشته، سطح مقطع، نوع کابل، مبدا و مقصد هر کابل مشخص می‌شود.

کابل کنترل برای PLC

در سیستم‌های PLC، نوع کابل باید براساس نوع سیگنال و حساسیت مدار انتخاب شود.

اگر سیگنال در برابر نویز حساس باشد یا مسیر کابل از کنار تجهیزات قدرت عبور کند، ممکن است استفاده از شیلد اهمیت بیشتری پیدا کند.

همچنین نحوه اتصال شیلد و سیستم ارت باید مطابق طراحی پروژه انجام شود؛ زیرا خرید کابل شیلددار بدون نصب صحیح شیلد لزوماً مشکل نویز را برطرف نمی‌کند.

کابل کنترل برای موتور

در مدار موتور معمولاً کابل قدرت و کابل کنترل وظایف متفاوتی دارند.

کابل قدرت انرژی موتور را تأمین می‌کند، اما کابل کنترل ممکن است فرمان‌هایی مانند Start، Stop، Emergency Stop، Local/Remote یا Feedback را منتقل کند.

به همین دلیل در بسیاری از پروژه‌ها برای یک موتور هم کابل قدرت و هم کابل کنترل در نظر گرفته می‌شود.

کابل کنترل در صنایع

این کابل‌ها در کارخانه‌ها، خطوط تولید، نوار نقاله‌ها، سیستم‌های بسته‌بندی، ماشین‌آلات CNC، تابلوهای MCC و سیستم‌های اتوماسیون کاربرد گسترده‌ای دارند.

در چنین محیط‌هایی باید علاوه بر مشخصات الکتریکی، شرایطی مانند دما، روغن، مواد شیمیایی، رطوبت، ضربه مکانیکی و نویز نیز بررسی شود.

کابل کنترل با عایق PVC

PVC یکی از مواد متداول در ساخت عایق و روکش کابل‌های کنترل است.

کابل‌های PVC برای بسیاری از کاربردهای عمومی مناسب هستند، اما برای محیط‌هایی با دمای بالا، مواد شیمیایی، الزامات حریق یا شرایط محیطی خاص ممکن است کابل با ساختار متفاوت موردنیاز باشد.

بنابراین نوع عایق و روکش باید براساس محل نصب انتخاب شود.

آیا کابل کنترل را می‌توان زیر خاک نصب کرد؟

همه کابل‌های کنترل برای دفن مستقیم در زمین مناسب نیستند.

اگر کابل در زمین، کانال مرطوب یا محیطی با احتمال آسیب مکانیکی نصب می‌شود باید نوع روکش، آب‌بندی، زره و مشخصات اعلام‌شده از سوی سازنده بررسی شوند.

برای مشاهده محصولات مرتبط با نصب زمینی می‌توانید دسته کابل زمینی پایا نیرو را نیز ببینید.

استاندارد کابل کنترل

یک شماره استاندارد واحد برای تمام کابل‌های کنترل وجود ندارد.

استاندارد مناسب به ولتاژ نامی، نوع هادی، عایق، ساختمان و کاربرد کابل بستگی دارد.

برای مثال مشخصات هادی در بسیاری از کابل‌ها با استانداردهایی مانند IEC 60228 مرتبط است، اما برای ارزیابی کامل محصول باید شماره استاندارد درج‌شده در دیتاشیت همان کابل بررسی شود.

برای آشنایی بیشتر می‌توانید مقاله استاندارد سیم و کابل چیست؟ را مطالعه کنید.

کابل کنترل شیلددار بهتر است یا بدون شیلد؟

پاسخ به شرایط محیط بستگی دارد.

در محیط‌های پرنویز و در نزدیکی اینورتر، موتور و کابل قدرت، شیلد می‌تواند نقش مهمی در کاهش تأثیر نویز داشته باشد.

در مسیرهای کم‌نویز، مدل بدون شیلد می‌تواند گزینه اقتصادی‌تری باشد.

بنابراین شیلددار بودن نباید به‌تنهایی به‌عنوان نشانه بهتر بودن کابل در همه پروژه‌ها در نظر گرفته شود.

کابل کنترل چه ولتاژی دارد؟

کابل‌های کنترل با رده‌های ولتاژی مختلف تولید می‌شوند و ممکن است در دیتاشیت آنها مقادیری مانند 300/500 V یا 0.6/1 kV مشاهده شود.

ولتاژ نامی کابل باید با مدار موردنظر تطابق داشته باشد.

به همین دلیل هنگام استعلام بهتر است رده ولتاژی موردنیاز نیز همراه با تعداد رشته و سطح مقطع اعلام شود.

چگونه کابل کنترل مناسب انتخاب کنیم؟

برای انتخاب کابل مناسب باید تعداد رشته، سطح مقطع، افشان یا مفتولی بودن، شیلد، ولتاژ نامی، طول مسیر، میزان نویز محیط، شرایط مکانیکی و استاندارد پروژه بررسی شوند.

در پروژه‌های بزرگ بهتر است انتخاب کابل بر اساس Cable Schedule، دیتاشیت تجهیزات و نقشه‌های برق انجام شود.

اشتباهات رایج هنگام خرید کابل کنترل

از رایج‌ترین اشتباهات می‌توان به خرید صرفاً براساس تعداد رشته، بی‌توجهی به سطح مقطع، انتخاب کابل بدون شیلد برای محیط‌های پرنویز، انتخاب شیلددار بدون بررسی روش اتصال شیلد، عدم بررسی شرایط دفن، انتخاب ولتاژ نامناسب و مقایسه دو کابل فقط براساس قیمت اشاره کرد.

قیمت کابل کنترل

قیمت کابل کنترل ثابت نیست و به عواملی مانند قیمت مس، تعداد رشته، سطح مقطع، نوع هادی، شیلد، عایق، روکش، برند، زره و متراژ سفارش بستگی دارد.

هرچه تعداد رشته یا سطح مقطع بیشتر باشد، مقدار مس و مواد مصرفی نیز افزایش پیدا می‌کند.

برای مشاهده محصولات و استعلام قیمت روز وارد دسته کابل کنترل پایا نیرو شوید.

قیمت کابل کنترل شیلددار

مدل‌های شیلددار معمولاً به دلیل استفاده از مواد بیشتر و مراحل ساخت پیچیده‌تر می‌توانند نسبت به مدل مشابه بدون شیلد قیمت بالاتری داشته باشند.

برای مقایسه صحیح باید تعداد رشته، سطح مقطع، نوع هادی، عایق و نوع شیلد در دو کابل یکسان باشد.

خرید کابل کنترل از پایا نیرو

برای خرید کابل کنترل، بهتر است مشخصات کامل پروژه را ارسال کنید تا مدل مناسب بررسی شود.

اطلاعات موردنیاز برای استعلام شامل موارد زیر است:

• تعداد رشته و سطح مقطع
• افشان یا مفتولی
• شیلددار یا بدون شیلد
• ولتاژ نامی
• متراژ
• برند موردنظر در صورت وجود
• محل تحویل

برای مثال:

کابل کنترل افشان شیلددار 12×1.5 – متراژ 1000 متر

یا:

کابل کنترل 7×1.5 بدون شیلد – 500 متر

مشاهده و خرید کابل کنترل از پایا نیرو

برای مشاهده سایر محصولات نیز می‌توانید وارد دسته سیم و کابل پایا نیرو شوید.

همچنین مطلب مرتبط کابل کنترل افشان در تکه کابل برای مطالعه بیشتر در دسترس است.

سوالات متداول درباره کابل کنترل

کابل کنترل چیست؟

کابلی است که برای انتقال فرمان و سیگنال میان تجهیزات یک سیستم برق یا اتوماسیون استفاده می‌شود.

کابل فرمان با کابل کنترل فرق دارد؟

در بازار این دو اصطلاح اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما مشخصات دقیق محصول باید از دیتاشیت بررسی شود.

کابل کنترل شیلددار چه کاربردی دارد؟

در محیط‌های دارای نویز الکترومغناطیسی، شیلد می‌تواند به کاهش اثر نویز روی سیگنال کمک کند.

کابل کنترل چند رشته است؟

تعداد رشته ثابت نیست و بسته به پروژه می‌تواند از چند رشته تا چند ده رشته متغیر باشد.

کابل کنترل چه سایزی دارد؟

سایزهایی مانند 0.5، 0.75، 1، 1.5 و 2.5 میلی‌متر مربع متداول هستند، اما سایزهای دیگر نیز تولید می‌شوند.

کابل کنترل شیلددار بهتر است یا بدون شیلد؟

به محیط نصب و حساسیت سیگنال بستگی دارد. مدل شیلددار برای محیط‌های پرنویز مناسب‌تر است، اما در همه پروژه‌ها ضروری نیست.

آیا کابل کنترل برای دفن در خاک مناسب است؟

فقط در صورتی که ساختمان و مشخصات کابل برای دفن مستقیم یا محیط موردنظر مناسب باشد.

برای PLC چه کابلی مناسب است؟

نوع کابل باید براساس نوع سیگنال، طول مسیر، میزان نویز و توصیه سازنده PLC و تجهیزات انتخاب شود.

قیمت کابل کنترل چگونه مشخص می‌شود؟

تعداد رشته، سطح مقطع، میزان مس، شیلد، عایق، روکش، برند و متراژ از عوامل اصلی تعیین قیمت هستند.

جمع‌بندی

کابل کنترل یا کابل فرمان یکی از اجزای مهم سیستم‌های صنعتی و اتوماسیون است که برای انتقال فرمان و سیگنال بین تجهیزات استفاده می‌شود.

انتخاب صحیح کابل فقط به تعداد رشته محدود نیست و باید سطح مقطع، نوع هادی، شیلد، ولتاژ، نویز محیط، روش نصب و طول مسیر نیز در نظر گرفته شوند.

برای مشاهده محصولات و دریافت قیمت روز:

مشاهده و خرید کابل کنترل از پایا نیرو

استعلام قیمت و دریافت پیش‌فاکتور:
واتساپ پایا نیرو – 09001258175
بله پایا نیرو – @payatransfo